اکتان چیست؟ راهنمای کامل برای بهبود عملکرد خودرو + نکات کاربردی
اکتان یکی از واژههایی است که ممکن است بیشتر مواقع هنگام پر کردن بنزین یا صحبتهای فنی خودرویی به گوش شما برسد. اما واقعاً اکتان چیست و چرا برای خودروی شما اهمیت دارد؟
اکتان چیست و چرا مهم است؟
اکتان یکی از ترکیبات شیمیایی است که در سوختهای فسیلی، بهویژه در بنزین، یافت میشود. عدد اکتان نشاندهنده مقاومت سوخت در برابر احتراق زودرس (Knocking) است. در واقع، هرچقدر عدد اکتان بالاتر باشد، سوخت در برابر خودسوزی مقاومتر است.
عدد اکتان چطور محاسبه میشود؟
عدد اکتان از طریق مقایسه میزان مقاومت سوخت به خودسوزی در یک موتور آزمایشی با دو ترکیب استاندارد (ایزواکتان و هپتان) به دست میآید.
🔹 ایزواکتان (که عدد اکتان ۱۰۰ دارد) مقاومترین ترکیب در برابر خودسوزی است.
🔹 هپتان (که عدد اکتان ۰ دارد) سریعتر از ایزواکتان مشتعل میشود.
بنابراین، عدد اکتان بالا یعنی سوختی که در دما و فشار بالا نیز اشتعال نمییابد و از ناک زدن جلوگیری میکند.
تفاوت اصلی بنزین معمولی و سوپر نیز در میزان عدد اکتان آنهاست.
میزان اکتان بنزین معمولی ۸۷ تا ۹۰ مناسب برای خودروهای با موتور معمولی و نسبت تراکم پایین
میزان اکتان بنزین سوپر ۹۵ تا ۱۰۱ مناسب برای خودروهای اسپرت، توربوشارژ و موتورهای با نسبت تراکم بالا
🔹 بنزین سوپر معمولاً برای خودروهای تیونشده یا توربوشارژ ضروری است، زیرا این خودروها به اکتان بالا برای جلوگیری از ناک زدن و بهبود عملکرد نیاز دارند.
ناک زدن موتور چیست و چگونه از آن جلوگیری کنیم؟
🔹 احتراق زودرس یا همان "ناک زدن" زمانی رخ میدهد که سوخت در موتور قبل از اینکه شمعها جرقه بزنند، خود به خود مشتعل شود. این مشکل میتواند به موتور آسیب زده و عملکرد آن را کاهش دهد.
🔹 راهحل ناک زدن خودرو چیست:
استفاده از بنزین سوپر یا مکملهای اکتان بوستر
چک کردن شمعها و وایرها
بررسی فیلتر هوا و سیستم انژکتور
مکملهای اکتان برای افزایش عدد اکتان بنزین و جلوگیری از ناک زدن به کار میروند. برخی از بهترین برندهای موجود در بازار شامل:
🔹gumout _ اقتصادی و مؤثر در کاهش ناک زدن، کاهشرسوبات داخل انژکتور و سوپاپها، مناسب برای اکثر خودروها
🔹 Torco Accelerator – افزایش اکتان تا ۱۰ واحد، مخصوص خودروهای توربوشارژ و تیونشده
🔹 Royal Purple Max – بهبود احتراق و کاهش ناک زدن، مناسب برای خودروهای اسپرت
🔹 Lucas – افزایش اکتان تا ۶ واحد، مناسب برای استفاده مداوم
🔹 STP – اقتصادی و مؤثر در کاهش ناک زدن، مناسب برای خودروهای شهری
آیا پراید و خودروهای معمولی هم به مکمل اکتان نیاز دارند؟
اگر صاحب خودرویی با موتور معمولی مانند پراید هستید و از بنزین معمولی استفاده میکنید، معمولاً نیازی به استفاده مداوم از مکمل اکتان ندارید. اما اگر صدای ناک زدن را شنیدید، میتوانید از مکملهای اکتان مانند گاموت که دارای انعطاف پذیری بالایی برای استفاده در اکثر خودرو ها میباشد استفاده کنید.
🔹 اگر همیشه از بنزین سوپر استفاده میکنید، میتوانید بهطور طبیعی از مشکلات ناک زدن جلوگیری کنید.
🔹 استفاده صحیح از مکملها: مکملهای اکتان را قبل از پر کردن باک با بنزین اضافه کنید سپس بنزین را بریزید تا خوب با بنزین مخلوط شوند.
🔹 مقدار استفاده: معمولاً برای هر باک، یک بطری مکمل کافی است، مگر اینکه نیاز به تغییرات خاصی در عملکرد موتور داشته باشید.
🔹 آسیب به کاتالیزور: استفاده بیش از حد از مکملهای اکتان میتواند به کاتالیزور و سنسورهای اکسیژن آسیب بزند، پس از مقدار توصیهشده تجاوز نکنید.